Lúa Nàng Thơm Chợ Đào - đặc sản vùng đất phèn

53 ha lúa thuộc dự án khôi phục và phát triển nguồn gene lúa Nàng Thơm Chợ Đào hứa hẹn tìm lại chất lượng hạt gạo tiến vua huyền thoại một thời.

Trước đây người dân địa phương chỉ làm giống Nàng Thơm Chợ Đào mỗi năm một vụ. Từ đầu tháng 7 âm lịch gieo sạ, đến tiết đông chí lạnh lúa trổ đòng đòng, sau 6 tháng, đến những ngày se lạnh cận Tết thì thu hoạch. Hiện, do người dân đã trồng lúa hai vụ và theo lịch né rầy, nên thời vụ rút ngắn còn 5 tháng. Đến vụ hè thu nông dân trồng thêm các giống lúa thường.

Máy gặt đập liên hợp thu hoạch lúa Nàng Thơm Chợ Đào những ngày cận Tết. Ảnh: Hoàng Nam


Đặc điểm lúa Nàng Thơm là ít sâu bệnh, mỗi ha chỉ cần rải phân hữu cơ tốn chưa đến 600.000 đồng. Bình quân, năng suất lúa 3,5 – 4,5 tấn mỗi ha, so với 6,5 tấn ha lúa bình thường.

Lúa Nàng Thơm Chợ Đào là "hoa hậu chân dài" nhất trong các giống lúa ở Việt Nam, cây cao nhất đến 1,8 m, nên dễ bị ngã khi gặp mưa gió. Hạt lúa thon dài, trong một bông sẽ có những hạt đuôi dài. Phía ngoài hạt gạo có một lớp cám mỏng rất thơm, chính giữa hạt có màu hồng. Từ xưa, người dân trồng lúa tự nhiên, chỉ rải giống rồi đến khi chín thu hoạch, dùng trâu đạp, hoặc đập bồ bằng tay, lớp cám vẫn còn nên gạo đem nấu cơm, lúc sôi thơm nức mũi. Cơm chín dẻo, để qua đêm cũng không bị thiu. Về sau, do việc thu hoạch hiện đại dùng máy móc đã làm mất đi lớp cám, khiến mùi thơm của gạo bị giảm.

Cũng bởi đặc tính "độc nhất vô nhị", nên dân gian từng truyền miệng câu "Gạo Cần Đước, nước Đồng Nai". Theo dòng lịch sử, đây cũng là loại gạo đặc sản tiến vua từ gần 200 năm trước. Sách Đại Nam thực lục từng ghi nhận, năm 1838, vua Minh Mạng đã "định lại lệ chở nộp thóc vua dùng ở Gia Định. Thóc này ở 7 xã thôn huyện Phúc Lộc (huyện Cần Đước ngày nay), bông thưa gặt muộn, theo lệ cũ mỗi năm phải nộp 100 hộc, nay đổi làm 50 hộc".

Truyền thuyết dân gian kể, cái tên gạo Nàng Thơm xuất phát từ một chuyện tình buồn giữa nàng Thơm và chàng trai nghèo trong thôn. Do môn đăng hộ đối, hai người không đến được với nhau, nàng Thơm đau buồn qua đời. Hay tin người yêu mất, chàng trai đến bên mộ khóc than rồi chết theo. Chỗ họ chết mọc lên giống lúa có mùi thơm, hạt gạo có màu trắng đục như nước mắt của lứa đôi.

Xã Mỹ Lệ có 830 ha đất trồng lúa, trong đó khoảng phân nửa diện tích khu vực chợ Đào trồng được giống lúa Nàng Thơm. Tuy nhiên, hiện nay, người dân chỉ trồng khoảng 200 ha vào vụ đông xuân, với năng suất bình quân khoảng 4 tấn một ha mỗi vụ.

Quá trình phục tráng, các nhà khoa học đã áp dụng phương pháp chạy điện di SDS-PAGE và phân tích độ bền gel. Qua kiểm tra chất lượng gạo cơm nấu, các lão nông địa phương cho rằng đã khôi phục được trên 95% giống Nàng Thơm Chợ Đào như xưa.

Nàng Thơm Chợ Đào là giống lúa thơm có gene tốt nhất Việt Nam hiện nay. Mùi thơm trong hạt gạo lưu trữ ít nhất 4-6 tháng trong khi các loại khác chỉ khoảng một tháng. Địa phương đang từng bước hoàn thiện chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm.

Comments